MARK REIJNDERS

Onderzoek & Onderwijs

Wie ben je en wie ken je? Netwerken in de informele zorg

Leestijd: 3 minuten

De zogenoemde vergrijzingspiek bereikt in 2040 haar hoogtepunt: de prognose is dat er op dat moment voor iedere 10 werkende Nederlanders 9.1 niet-werkende Nederlanders zijn. Dit zet het huidige zorgstelsel zwaar onder druk. 

Aangenomen dat oudere mensen meer zorg nodig hebben dan jongere mensen en dat de kosten voor de groeiende zorgdruk gedragen moeten worden door de groep werkende Nederlanders, klinkt de roep om een ‘participatiesamenleving’ sterk door in beleidsplannen voor de zorg. 

Er moeten meer verantwoordelijkheden bij de burgers terecht komen en daarbij wordt veel verwacht van netwerken rond de informele zorg (mantelzorg en vrijwilligerszorg).

Centrale vragen

Ondanks de nadruk die er op de informele zorg wordt gelegd als oplossing voor de vergrijzing, is er nog maar weinig onderzoek gedaan naar de toekomst van de informele zorg en de benodigde netwerken – en dan vooral de toekomst op de lange termijn. 

Daarom stellen wij als SMO Promovendi, een multidisciplinaire groep jonge wetenschappers die zich vrijwillig bezighoudt met de toekomst van de zorg, onszelf een aantal essentiële vragen: Hoe ziet het informele zorgnetwerk van nu en de toekomst er uit? Wie zijn de relevante spelers? Welke samenwerkingen zijn er al en welke verbindingen moeten er nog gelegd worden?

“Hoe ziet het informele zorgnetwerk van nu en de toekomst er uit?”

Methode van onderzoek

Om deze vragen te beantwoorden hebben we 100 stakeholders in de informele zorg geïnterviewd en een exploratief onderzoek gedaan naar het informele zorgnetwerk van nu én dat van de toekomst.

Onder de geïnterviewden behoren onder andere vrijwilligers- en mantelzorgorganisaties, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, en zorgtechnologiebedrijven. 

Belangrijkste bevindingen

Dit zijn de vijf belangrijkste inzichten over het informele zorgnetwerk die uit onze enquête naar voren komen:

In het huidige informele zorgnetwerk…:

1) … is de gemeente de hoofdrolspeler

2) … vindt er weinig brede intensieve samenwerking plaats

3) … bestaat de helft van de spelers in het netwerk uit unusual suspects; spelers die in huidig onderzoek en beleid vaak niet als stakeholders worden aangemerkt

In het toekomstige informele zorgnetwerk…:

4) … wordt volgens de stakeholders de gemeente nóg belangrijker, maar welke rol zij op zich zal nemen is onduidelijk

5) … gaan volgens de stakeholders unusual suspects een nog grotere rol spelen

Conclusie

Er zijn grote veranderingen nodig om het hoofd te kunnen bieden aan de impact van de vergrijzing op de verzorgingsstaat. Als mogelijke oplossing wordt in huidig beleid vaak gesproken over de participatiesamenleving waarin meer verantwoordelijkheden bij de burger komen te liggen.

Dit onderzoek heeft als doel gehad om een bijdrage te leveren aan de vraag hoe Nederland met de groeiende zorgdruk om moet gaan door specifiek te kijken naar het informele zorgnetwerk; het zorgnetwerk van en rond mantelzorg en vrijwilligerszorg.

Uit ons onderzoek blijkt dat de gemeente volgens onze stakeholders nu de belangrijkste speler is in het informele zorgnetwerk en dit ook in de toekomst zal blijven. Dit is opmerkelijk, zeker als we kijken naar de roep om meer verantwoordelijkheden van de overheid naar de burger te verschuiven. Een cruciale vraag hierbij is dus hoe de rol van de overheid zich precies zal gaan ontwikkelen.

“Uit ons onderzoek blijkt dat de gemeente volgens onze stakeholders nu de belangrijkste speler is in het informele zorgnetwerk en dit ook in de toekomst zal blijven”

Daarnaast komt uit ons onderzoek sterk naar voren dat grofweg de helft van de belangrijke spelers in de informele zorg stakeholders zijn die in onderzoek en beleid vaak nog niet als belangrijke spelers worden aangemerkt, terwijl deze volgens onze geïnterviewde stakeholders in de informele zorg juist essentieel zijn om de eigen doelen te kunnen behalen en in de toekomst zelfs nog belangrijker zullen worden.

Hierbij moeten we onderstrepen dat er, afgaande op de resultaten uit onze enquête momenteel nog geen brede intensieve samenwerking plaatsvindt binnen het informele zorgnetwerk.

Als we in de toekomst een zorgstelsel willen creëren dat in hoge mate  berust op informele netwerken, dan zullen er nog veel verbindingen tussen stakeholders, zowel de usual als de unusual suspects, gelegd moeten worden.

Onderzoeksartikel

Reijnders M.A.W. & Truijens D. (2015). Wie ben je en wie ken je? De toekomst van de participatiesamenleving: netwerken in de informele zorg, The Hague Governance Quarterly 4(1).

Het volledige artikel is gratis (Open Access) te downloaden: Reijnders en Truijens (2015) De toekomst van de participatiesamenleving – netwerken in de informele zorg

The article is also available in English: Reijnders en Truijens (2015) Business as (un)usual – The future of informal care networks

Open Sidebar Open Sidebar
Arrow-up
Copy link
Powered by Social Snap